Trong bối cảnh xuất khẩu Việt Nam đang phục hồi tích cực sau giai đoạn nhiều biến động của kinh tế toàn cầu, không ít doanh nghiệp lại rơi vào tình trạng đơn hàng tăng nhưng lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp.
Chi phí logistics liên tục gia tăng, áp lực tồn kho kéo dài, tiến độ giao hàng quốc tế khắt khe cùng sự thiếu đồng bộ trong vận hành đang trở thành thách thức lớn với nhiều doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu hiện nay.
Doanh nghiệp xuất khẩu đang thất thoát lợi nhuận ngay trong chuỗi cung ứng
Theo ông Lê Thanh Trúc – Founder & CEO Truc Nguyen Supply Chain Solutions, phần lớn doanh nghiệp hiện không thiếu cơ hội phát triển thị trường. Điều còn thiếu nằm ở khả năng kiểm soát vận hành và xây dựng chuỗi cung ứng đủ hiệu quả để duy trì tăng trưởng dài hạn.
“Nhiều doanh nghiệp cho rằng lợi nhuận bị ảnh hưởng ở khâu bán hàng. Tuy nhiên trên thực tế, phần lớn chi phí thất thoát lại xuất hiện trong kho vận, kế hoạch sản xuất và quá trình vận chuyển”, ông Trúc chia sẻ.
Khi tốc độ tăng trưởng vượt quá năng lực vận hành
Từ kinh nghiệm nhiều năm trực tiếp tham gia điều phối sản xuất, quản lý dòng hàng và xử lý các vấn đề thực tế trong supply chain, ông Trúc cho biết ông nhận thấy một điểm chung ở nhiều doanh nghiệp Việt Nam: tốc độ mở rộng nhanh nhưng hệ thống vận hành chưa theo kịp.
“Khi chuỗi cung ứng thiếu sự kiểm soát chặt chẽ, chi phí phát sinh sẽ xuất hiện ở nhiều khâu mà doanh nghiệp khó nhận ra ngay lập tức. Tồn kho tăng cao, giao hàng chậm hoặc kế hoạch nguyên liệu thiếu đồng bộ đều tác động trực tiếp đến lợi nhuận”, ông cho biết.
Tối ưu riêng lẻ khiến toàn chuỗi thiếu liên kết
Theo ông Trúc, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn tập trung tối ưu từng bộ phận riêng thay vì quản trị tổng thể toàn bộ chuỗi vận hành. Điều này khiến dòng hàng thiếu tính kết nối, tồn kho tăng và chi phí logistics ngày càng cao.
“Trong giai đoạn thị trường tăng trưởng thuận lợi, các vấn đề vận hành thường bị che lấp bởi doanh thu. Nhưng khi chi phí leo thang hoặc đơn hàng biến động, những điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng sẽ bộc lộ rất nhanh.”
Logistics hiện đại không còn chỉ là vận chuyển
Theo CEO Truc Nguyen Supply Chain Solutions, logistics hiện nay không còn đơn thuần là giao nhận hay vận tải mà đã trở thành bài toán tổng thể liên quan đến vận hành, dòng tiền và khả năng duy trì tăng trưởng của doanh nghiệp.
Thay vì đi theo mô hình logistics truyền thống, doanh nghiệp lựa chọn tập trung vào giải pháp supply chain và tối ưu vận hành cho các nhóm khách hàng sản xuất, thương mại, xuất khẩu và doanh nghiệp FDI.
“Mỗi lĩnh vực đều có đặc thù vận hành riêng. Nếu không hiểu rõ cấu trúc hoạt động của từng ngành thì rất khó để tối ưu hiệu quả thực sự”, ông Trúc nhận định.
Mỗi ngành có một áp lực chuỗi cung ứng khác nhau
Theo ông:
- Ngành nội thất xuất khẩu chịu áp lực lớn về tồn kho nguyên vật liệu và kế hoạch container theo mùa;
- Ngành dệt may phụ thuộc nhiều vào tiến độ nguyên phụ liệu và lịch giao hàng;
- Ngành thủy sản yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt chuỗi lạnh;
- Trong khi điện tử và linh kiện đòi hỏi độ chính xác rất cao về thời gian giao nhận.
“Chúng tôi không xem logistics đơn thuần là bài toán vận chuyển mà là bài toán tối ưu hiệu quả vận hành tổng thể của doanh nghiệp.”
Tối ưu chuỗi cung ứng để bảo vệ lợi nhuận
Theo chia sẻ từ doanh nghiệp, tại một số khách hàng thuộc ngành nội thất xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu, việc đồng bộ kế hoạch nhập nguyên liệu, sản xuất và xuất hàng đã giúp giảm khoảng 20–25% tổng chi phí logistics, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian giao hàng trong mùa cao điểm.
Trong lĩnh vực dệt may, việc tối ưu dòng nguyên phụ liệu và kế hoạch giao hàng giúp cải thiện rõ rệt tỷ lệ giao đúng tiến độ, đặc biệt đối với các đơn hàng có yêu cầu thời gian khắt khe.
Giảm chi phí vận hành ở nhiều lĩnh vực xuất khẩu
Đối với doanh nghiệp giày da và ba lô túi xách, giải pháp gom hàng và chuẩn hóa quy trình nhập – xuất kho giúp giảm đáng kể chi phí vận hành cũng như tăng tốc độ quay vòng hàng hóa.
Ở nhóm doanh nghiệp thủy sản xuất khẩu, doanh nghiệp tập trung kiểm soát chặt vận chuyển lạnh và tối ưu thời gian lưu kho nhằm hạn chế hao hụt, đồng thời duy trì chất lượng sản phẩm trong suốt quá trình xuất khẩu.
Trong khi đó, với nhóm doanh nghiệp nông sản như trái cây, cà phê và hạt điều, việc xây dựng kế hoạch vận chuyển theo mùa vụ giúp chủ động hơn về chi phí logistics trong giai đoạn cao điểm.
Theo ông Trúc, tối ưu chuỗi cung ứng không đơn thuần là cắt giảm chi phí mà là xây dựng hệ thống vận hành đủ ổn định để doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh dài hạn.
“Tăng trưởng phải song hành cùng khả năng kiểm soát”
Nhìn lại quá trình phát triển doanh nghiệp, ông Lê Thanh Trúc cho rằng thách thức lớn nhất của ngành logistics và supply chain không nằm ở việc tìm kiếm khách hàng mà nằm ở khả năng duy trì chất lượng vận hành khi quy mô tăng nhanh.
“Ngành này có biên sai số rất thấp. Chỉ cần một mắt xích chậm trễ cũng có thể ảnh hưởng tới toàn bộ kế hoạch sản xuất, giao hàng và dòng tiền của doanh nghiệp”, ông nói.
Theo ông, bài học lớn nhất trong quá trình điều hành là doanh nghiệp chỉ có thể phát triển bền vững khi xây dựng được hệ thống đủ năng lực kiểm soát.
Xây dựng hệ thống vận hành ổn định để phát triển dài hạn
Hiện doanh nghiệp tập trung vận hành dựa trên ba yếu tố gồm con người, quy trình và dữ liệu nhằm giảm sự phụ thuộc vào cá nhân và gia tăng tính ổn định trong toàn hệ thống.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục thay đổi, CEO Truc Nguyen Supply Chain Solutions cho rằng lợi thế cạnh tranh trong tương lai sẽ thuộc về những doanh nghiệp có khả năng vận hành linh hoạt, kiểm soát dữ liệu hiệu quả và thích ứng nhanh với biến động thị trường.
“Doanh nghiệp có thể tăng trưởng nhờ cơ hội thị trường. Nhưng để phát triển bền vững trong dài hạn, họ cần xây dựng được một hệ thống đủ khả năng kiểm soát.”
